အိုင်းစတိုင်းနဲ့ နီးလ်ဘိုးတို့ရဲ့ နှစ် ၁၀၀ ကြာ "ကွမ်တမ် စိန်ခေါ်ပွဲကြီး" အဖြေပေါ်ပြီ

နိဒါန်း

၁၉၂၇ ခုနှစ်တုန်းက ရူပဗေဒလောကရဲ့ ဆရာကြီးနှစ်ဆူဖြစ်တဲ့ အိုင်းစတိုင်း (Albert Einstein) နဲ့ နီးလ်ဘိုး (Niels Bohr) တို့ကြားမှာ သမိုင်းတွင်မယ့် ငြင်းခုံပွဲတစ်ခု ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက လက်တွေ့စမ်းသပ်လို့ မရနိုင်သေးဘဲ "စိတ်ကူးယဉ် စမ်းသပ်ချက် (Thought Experiment)" အနေနဲ့ပဲ ရှိခဲ့တဲ့ ဒီအရာကို အခု ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာတော့ တကယ်လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော် အဖြေထုတ်နိုင်ခဲ့ပါပြီ ။ ဒီစမ်းသပ်ချက်က ကွမ်တမ်ရူပဗေဒရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး မေးခွန်းတစ်ခု ကို အဖြေပေးလိုက်တာပါပဲ ။

အခြေခံ သဘောတရား

အဓိက ပြဿနာက "အလင်းဆိုတာ လှိုင်း (Wave) လား၊ အမှုန် (Particle) လား" ဆိုတာပါပဲ ။

သာမန်အားဖြင့် အလင်းကို အပေါက်ငယ်နှစ်ခု (Double-slit) ကနေ ဖြတ်သန်းစေရင် တစ်ဖက်က ပိတ်ကားပေါ်မှာ လှိုင်းတွေ ရိုက်ခတ်သလို အစင်းရာတွေ (Interference Pattern) ပေါ်လာတတ်ပါတယ် ။ ဒါကိုကြည့်ပြီး အလင်းဟာ "လှိုင်း" ဖြစ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ် ။

အိုင်းစတိုင်းက နီးလ်ဘိုးရဲ့ ဒီအယူအဆကို လက်မခံပါဘူး ။ ကွမ်တမ်သီအိုရီမှာ ဟာကွက်ရှိတယ်လို့ သူယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူက အောက်ပါအတိုင်း စိန်ခေါ်ခဲ့ပါတယ် -

အကယ်၍ အပေါက် (Slit) မှာ စပရင်တစ်ခု တပ်ဆင်ထားမယ်ဆိုရင် အလင်းဝင်တိုက်တဲ့အခါ အပေါက်က နောက်ကို တွန့်ဆုတ်သွား (Recoil) ပါလိမ့်မယ် ။

အဲဒီ တွန့်ဆုတ်သွားတာကို ကြည့်ပြီး အလင်း "ဘယ်အပေါက်က ဝင်သွားလဲ" ဆိုတာကို သိနိုင်သလို၊ ဟိုဘက်ပိတ်ကားပေါ်မှာလည်း "လှိုင်းအစင်းရာတွေ" မပျောက်ဘဲ ဆက်ရှိနေဦးမယ် လို့ အိုင်းစတိုင်းက တွက်ဆခဲ့ပါတယ် ။

တနည်းအားဖြင့် "အမှုန်သဘောရော၊ လှိုင်းသဘောရော တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရှိနေကြောင်း ငါသက်သေပြမယ်" ဆိုပြီး နီးလ်ဘိုးကို ချေပချင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

တွေ့ရှိချက် အသစ်

တရုတ်နိုင်ငံ University of Science and Technology မှ Chao-Yang Lu နဲ့ အဖွဲ့ဟာ အိုင်းစတိုင်းရဲ့ စိတ်ကူးကို လက်တွေ့ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ် ။

သူတို့ဟာ သာမန် အပေါက် (Slit) အစား လေဆာနဲ့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ "အက်တမ် (Atom)" တစ်လုံးကို အသုံးပြုခဲ့ကြတာပါ ။

အလင်းမှုန် (Photon) က ဒီအက်တမ်ကို ဝင်တိုက်လိုက်ရင် အက်တမ်က နောက်ကို တွန့်ဆုတ်သွား (Recoil) ပါတယ် ။ ဒီတွန့်ဆုတ်သွားတဲ့ အရှိန် (Momentum) ကို တိုင်းတာပြီး အလင်းရဲ့ လမ်းကြောင်းကို ခြေရာခံနိုင်အောင် ဖန်တီးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ် ။

ဒီစမ်းသပ်ချက်ဟာ Physical Review Letters မှာ ဖော်ပြခံရပြီး အတည်ပြုထားတဲ့ ရလဒ်ဖြစ်ပါတယ် ။ ရလဒ်ကတော့ နီးလ်ဘိုး (Bohr) ရဲ့ အယူအဆ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြလိုက်တာပါပဲ ။

သုတေသီတွေက အက်တမ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို တိတိကျကျ တိုင်းတာလိုက်တာနဲ့ တပြိုင်နက် ဟိုလှိုင်းသဏ္ဌာန် အစင်းရာတွေ (Interference Pattern) ပျောက်ကွယ်သွားတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ် ။

အိုင်းစတိုင်း မျှော်လင့်ခဲ့သလို နှစ်မျိုးလုံး တပြိုင်နက်တည်း ထင်ထင်ရှားရှား မပေါ်လာပါဘူး။ အမှုန်သဘောကို ကြည့်ရင် လှိုင်းသဘော ပျောက်ကွယ်သွားမြဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ပိုစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာက သူတို့ဟာ ကိရိယာတွေကို ချိန်ညှိပြီး "ကြားကာလ" တစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပါတယ် ။ အဲဒီအခြေအနေမှာတော့ အလင်းဟာ လှိုင်းအဖြစ်ရော၊ အမှုန်အဖြစ်ရော တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပြုမူနေတာကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ် ။

"ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် (Quantum Mechanics) ကို ဒီလောက် အခြေခံကျကျ လက်တွေ့ မြင်တွေ့ခွင့်ရတာဟာ တကယ့်ကို ရင်သပ်ရှုမောဖွယ်ရာပါပဲ" လို့ သုတေသီ Lu က ဆိုပါတယ် ။ ဒီတွေ့ရှိချက်က ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကွမ်တမ်ကမ္ဘာကြီး ဘယ်လိုလည်ပတ်နေလဲဆိုတာကို ပိုမိုခိုင်မာစွာ နားလည်စေပြီး၊ အနာဂတ် ကွမ်တမ်နည်းပညာတွေအတွက် အရေးပါတဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာမှာပါ ။

Source Reference Source: New Scientist US - No.35733574, Holiday _ New Year Special, "Quantum test settles an old score"

QuantumPhysics #EinsteinVsBohr #ScienceNews #MyanmarScience #NewScientist #PhysicsUpdate #KnowledgeSharing #ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ